Hoe werkt een Koelkast

 

donderdag 18 mei 2023

 

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

 

https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/25/Koelkast_open.jpg/220px-Koelkast_open.jpg

Geopende koelkast ▲

Een koelkast of ijskast (in BelgiŽ informeel ook frigo) is een apparaat voor het gekoeld bewaren van etenswaren.

Het is een van de grote, vast opgestelde, elektrische, meestal wit geverfd metalen kast soorten (collectief witgoed genoemd) die in de 20e eeuw tot de standaarduitrusting van het 'westerse' huishouden zijn gaan behoren.

 

In het grootste deel van een koelkast heerst een temperatuur van graden Celsius 7 graden boven nul.

Dit remt het bederf van etenswaren en andere substanties zonder ze veel te veranderen.

Voor een langere houdbaarheidsperiode is diepvriezen noodzakelijk of een van de hieronder beschreven bewerkings technieken.

 

Het in Europa meest voorkomende type koelkast is het tafelmodel.

Dit is een staande kast, die desgewenst onder het aanrecht kan worden geschoven, zodanig dat alleen de voorkant zichtbaar is.

Die voorkant bestaat uit een deur, die meestal naar rechts opendraait, maar soms naar links.

 

Bij sommige modellen kan de draairichting door de gebruiker veranderd worden.

 

In het interieur bevinden zich:

Een koelelement, bestaande uit een metalen kastje (het vriesvak, horizontaal bovenin geplaatst) of een al dan niet zichtbare metalen plaat (horizontaal bovenin of verticaal in de achterwand geplaatst), waarvan de temperatuur onder het vriespunt gehouden wordt.

 

Daaronder twee of drie uitneembare geplastificeerde ijzeren roosters dan wel glazen platen, die als schappen dienen daaronder een glazen dekplaat daaronder een of twee uitneembare plastic bakken, die voor het bewaren van groenten worden gebruikt.

 

Aan de achterkant van de koelkast, die niet bekleed is, bevindt zich het feitelijke koelmechanisme, met aan de onderkant, de compressor.

 

Twee andere veelvoorkomende modellen zijn de tweedeurskoelkast en de koelvriescombinatie.

Deze zijn aanzienlijk hoger en bevatten daardoor vaak meer schappen.

Ook bevatten ze een apart schap voor diepvriezen, vaak met een aparte deur en soms ook met aparte motor.

Een koelvries combinatie heeft een aparte thermostaat voor het koel- en het vriesgedeelte, een tweedeurskoelkast gebruikt dezelfde thermostaat voor beide delen.

Andere modellen bestaan (bijvoorbeeld de zogeheten Amerikaanse koelkast, een manshoog geval met twee deuren naast elkaar en een ijsblokjesmachine), maar komen in Nederland minder vaak voor.

 

Geschiedenis

De naam ijskast is afkomstig uit de tijd vÚÚr de elektrische koelkast.

Ook toen werd er wel gebruikgemaakt van koel gehouden kasten voor het bewaren van etenswaar.

Met een koelkast werd in het algemeen een ruimte bedoeld die op een lagere temperatuur (+7 graden Celsius) kan worden gebracht en gehouden dan de omgevingstemperatuur.

 

De term ijskast werd vroeger gebruikt als dat koel houden gebeurde door het in de kast plaatsen van blokken ijs, die daartoe door speciale ijsverkopers aan huis werden verkocht.

 

Voor het tijdperk van de ijskast was men voor het conserveren van voedingsmiddelen aangewezen op andere technieken, zoals wecken, drogen, pekelen en konfijten.

Bij deze technieken werd de groei van bacteriŽn geremd door respectievelijk het verhitten en vacuŁm maken (vacumeren), het onttrekken van vocht of het toevoegen van veel zout of suiker.

Dit had een wijziging van de smaak, de structuur en vaak ook de kleur tot gevolg, wat bij de koelkast niet meer het geval is.

Charles Tellier ontwikkelde de eerste bruikbare koeling voor levensmiddelen.

 

De ijskast deed in Nederland en BelgiŽ in de eerste helft van de 20e eeuw zijn intrede.

Met de ontwikkeling van moderne koeltechnieken en de verspreiding van elektriciteit konden koelkasten hun eigen koelsysteem krijgen en op het lichtnet worden aangesloten.

 

Werking

 

 

Circuit van een warmtepomp

Het "hart" van een koelkast is een warmtepomp: de koelende werking berust op de verdamping van een vloeistof, waarbij verdampingswarmte aan de omgeving (de verdamper) wordt onttrokken.

 

De damp wordt in een compressor weer samengeperst en daarna vloeibaar gemaakt onder het vrijkomen van warmte die aan de achterkant van de koelkast via een buizenstelsel in de vorm van een rooster (de condensor) aan de omgeving wordt afgegeven.

 

Aanvankelijk werd als koudemiddel ammoniak, zwaveldioxide of methylchloride gebruikt, later veelal chloorfluorkoolstofverbindingen (CFK's) zoals Freon R-12, R22, R502.

 

Toen men zich bewust werd van de schadelijke werking hiervan op de ozonlaag is er gezocht naar alternatieven, en werden CFK's onder invloed van het Montreal-protocol uitgefaseerd.

 

Tegenwoordig wordt daarom gebruikgemaakt van andere koudemiddelen: HFK's (fluorkoolwaterstoffen) zoals

Suva R-134a en alkanen zoals propaan.

 

Andere koelmethoden

Er is ook een koelproces te construeren dat op een gas-, spiritus- of petroleum-brandertje werkt (absorptiekoeling), en dat gebruikt wordt in situaties waar gŤŤn elektriciteit beschikbaar is, bijvoorbeeld in caravans.

 

In het laboratorium en voor kleine wijnkoelkasten en koelboxen wordt wel gebruikgemaakt van het thermo-elektrisch effect (Peltier-effect

of solid state cooling).

 

Bron:

https://nl.wikipedia.org/wiki/Koelkast

 

Groeten,

Wim

 

donderdag 18 mei 2023